Lacagta Shaqaalaha Shaqo La’aanta ah

Waxaa qoray
Education for Justice
Eegida ama daabicida dukumiintiyada

Lacagta shaqaalaha shaqo la’aanta ah waxaa la siiyaa dadka shaqadooda ka lug baxa iyagoon khaladka lahayn. Warqadan xogta aruursani waxa ay bixisaa qaar ka mid ah xeerarka ku saabsan cidda heli karta lacagta shaqaalaha shaqo la’aanta noqda la siiyo. Hadii aadan hubin inaad heli karo lacagta shaqaalaha shaqo la’aanta ah la siiyo iyo in kale, waa inaad codsataa. In kastoo ay jiraan xeerar kale, waxaa jira 3 xeer oo aasaasi ah.    

  1. Waa khasab inaad shaqadii ka lug baxday adiguna aadan lahayn khaladka ka lug bixida shaqada. Badanaa, taa macnaheedu waa ma aad heli kartid lacagta shaqaalaha shaqo la’aanta ah la siiyo hadii aad adigu shaqadaada ka tagto ama lagaa eryo. Laakiin waxaa jira waxyaabo ka reebitaano ah oo arrintan quseeya. Marmarka qaarkood, waa aad ku heli kartaa lacagta shaqaalaha shaqola’aanta ah la siiyo sababahan hoose awgood. Hadii aadan hubin waa inaad codsato.  
     
    • Shaqadii ma kaa dhamaatay?
    • Saacadahaagii ma la dhimay?
    • Shaqada ma uga tagtay sabab ah in shaqadaadu aysan amaan ahayn ama in qof kuugu hanjabayey ama uu wax ku yeelayey adiga? 
    • Shaqada ma uga tagtay sababtoo ah cudur ama xaalad degdeg ah oo qoyskaaga la soo daristay aadna heli karin fasax? 
    • Shaqada ma uga tagtay mise lagaaga eryey sabab ah isbedel ku yimid xaaladaada caafimaad ee jirka ama miyirka taa oo ka dhigtay qabashada shaqadaada wax adag?  
    • Qofka madaxda kuu ahi wax ma ka bedelay lacagta aad ku shaqayso, jadwalkaaga, ama saacadahaaga waana ay adkayd inaad shaqada tagto?
    • Ma xanuunsatay mise dhaawacantay waxa ayna ka dhigtay shaqada wax adag taasi? Qof qoyskaaga ka mid ahi ma xanuunsaday mise dhaawacmay?
    • Ma wayday ilmo hayntaadii ama gaadiidkaagii? Qofka madaxda kuu ah ama shaqaalaha kula shaqeeyaa ma ku khashkhashaan adiga ama si xun ma kuula dhaqmaan
       
  2. Waa khasab inaad shaqo raadiso kolka aad shaqaada ka lug baxdo.  U tixgeli shaqo raadintaada sidii shaqo saacada buuxa oo kale ah. Geli ugu yaraan 30-saac asbuucii raadinta shaqo cusub. Meel dhigo qoraalada meelaha aad shaqada ka raadisay.  
     
  3. Waa khasab inaad awoodo inaad shaqayso kolka aad shaqadaada ka lug baxdo. Hadii ay jiraan arrimo caafimaad ama wax kale oo aad masquul ku tahay sida (tacliinta) oo kaa xayiraya shaqo raadinta ama shaqeynta waxaa dhici karta inaadsan xaq u yeelan lacagta.

    Ogow: hadii aad qaadato lacagta naafada ee sooshal sakuuratiga, waxaa dhici karta inaad xaq u yeelato inaad hesho lacagta shaqaalaha shaqo la’aanta ah la siiyo oo yar. Kala xiriir xafiiska gargaarka sharciyada (legal aid) ee deegaankaaga wixii akhbaar kale ah.